Haberler

Makaleler

ÇOCUKLARDA YETERSİZLİK DUYGUSU

psk. ramazan şimşekÇOCUKLARDA YETERSİZLİK DUYGUSU

 

Çocuklarda yetersizlik duygusu neden olur, neler yapılmalıdır?

 

“Ben bu konuyu öğrenemem!”

“Ben bu işi yapamam!”

“Kendime güvenmiyorum!”

“Ya arkadaşlarım eleştirirse…”

“Ya annem babam beğenmezse…” cümlelerini sık sık duyuyorsanız çocuğunuz büyük olasılıkla yetersizlik duygusu yaşıyordur.

 

Yetersizlik kaygısının yaşanması genel anlamda “güven” duygusuyla ilişkilidir. Bu duyguları yaşayan ve bu şekilde düşünen çocukları incelediğimizde en çok karşılaştığımız nedenler şunlardır;

 

Aşırı Kaygılı Ebeveyn Tutumları: Eğer ebeveynlerden birisi sürekli kötü şeylerin olacağı endişesi yaşıyorsa, öyle ya da böyle bu endişe çocuklara da bulaşıyor. Çocuklar bir anlamda negatifi düşünmeyi ebeveynlerinden öğreniyorlar.

“Hastalanacak, yeterince büyümeyecek, yeterince başarı olamayacak” ebeveynlerin en çok yaşadığı kaygıların başında geliyor.

 

Aşırı Koruyucu Ebeveyn Tutumları: Kaygılı ebeveyn tutumlarına paralel olarak gelişen, ilaveten içinde “bağımlığı” da içeren durumdur. Bu tutumda olan anne ve babalar çocuk üzülmesin, çocuk yorulmasın diye hemen her şeyi onun adına yaparlar. Örneğin 4-5 yaşına gelmiş olmasına rağmen hala yemeği onlar yedirir, 6-7 yaşına gelmiş olmalarına rağmen ayakkabısını onlar giydirir, elbiselerini onlar çıkarır. Buna benzer yaklaşımlar çocuğun özellikle ince kas becerilerinin geç gelişmesine neden olur. Zaten her şeyi anne-babası yapıyordur, çocuğun yapmasına gerek kalmaz. Çocuk “nasılsa annem ya da babam yapar” deyip kendini geliştirmez. Geliştirmeyen çocuk git gide anne ve babaya bağımlı hale gelir.

 

Mükemmeliyetçi Ebeveyn Tutumları: Bu tür ebeveynlerin sloganı “Her zaman en iyisi olmasın” cümlesidir. Aslında ebeveynlerin çoğu bu cümleyi açıkça söylemez. Bunu bazen diğer kişilerle kıyaslayarak, çocuğu aşırı överek ya da yüksek hedefler koyarak dolaylı yoldan yaparlar. Mükemmeliyetçiliğin altında yetersizlik duyguları yatar. Ama bilinmelidir ki mükemmel iyinin de düşmanıdır.

 

Kusurluluk İnancı: Doğuştan ya da sonradan oluşan engel, akademik başarısızlıklar ve yoğun eleştiriler sonrası oluşur. Çocuğun kendisi ya da çevresi sürekli akranlarıyla kıyas yaparak arada olumsuz yönde açık bir fark olduğunu gözlemler. Bunun sonucunda çocuk “kusurlu ve eksik” olduğuna güçlü bir şekilde inanır. Bu inanç oldukça dirençlidir ve yetişkin yaşlarda da devam eder. 

 

Çocukluk Depresyonu: Bu ifade her ne kadar tartışmalı olsa da önemli kayıplar sonrası oluşan ruhsal durumu anlatmaya çalışır. Anne ya da baba kaybı, deprem gibi afetler sonrası evini, barkını, okulunu arkadaşlarını kaybeden çocuk içine kapanmaya başlar. Kayıplar sonrası yaşanan yoğun değersizlik hisleri aynı zamanda yetersizlik hislerine neden olur.

 

Yetersizlik duygusu ile nasıl baş edilir?

 

1. Çocuğunuza her ne olursa olsun gerçeği ve doğruyu ifade edin. Bu onun size ve kendine güven duymasına yardımcı olur.

 

2. Çocuğunuza abartılı övgülerde bulunmayın, performansı ve durumu hakkında gerçekçi bir değerlendirme yapın ki neyi doğru neyi yanlış yaptığı hakkında bilgisi olsun.

 

3. Başarılarını, yaptıklarını görün ve tebrik edin.

 

4. Onun kişiliği ile performansını ayırın. Performansının yüksek olması onu iyi bir insan; düşük olması da kötü bir insan yapmaz.

 

5. Onu olduğu gibi kabul edin. Sevginize koşul koymayın ve sevginizle tehdit etmeyin. Onun kişiliği her zaman biricik ve tektir.

 

6. Onun sağlığı, öğrenmesi, korunması hakkında aşırı kaygılıysanız bir uzmandan kaygınızı yönetme konusunda destek alın.

 

7. Evde yapabileceği işler vermeniz, yardım istemeniz onun yeterlilik duygusunu artırır.

Yapabileceği, becerebileceği işleri kendi başına yapmasına müsaade edin ki bu zevki yaşasın.

 

8. Hataların doğal olduğunu ve her insanın yapabileceğini onunla paylaşın.

 

9. Yaşadığı her soruna müdahale etmeyin, onun neler yapabileceğini gözleyin, biraz bekleyin ki problem çözme becerilerinin ortaya çıkmasına fırsat verin.  

 

10. Olumlu model olun. Özellikle eşler arası güvene, saygı ve sevgiye dayalı ilişkiler çocukların özgüvenini ve yeterlilik duygularını artırır.

 

11. Yetersizlik duygusu ile baş etmekte zorlanırsanız bir uzmandan destek alınız.

 

Uzm. Psk. Ramazan Şimşek

Çocuk ve Evlilik Terapisti

psksimsekramazan@hotmail.com

www.norokey.com

0 532 579 0491 

0 324 237 9643
Yayınlanma Tarihi : 28.02.2014

3645

defa okundu

+ Yorum Yap

Henüz Yorum Yapılmamış.

hesaplayıcılar

ANKET

Bebeğiniz ne zaman gece boyunca uyumaya başladı?
0-2 aylık arasında
2-4 aylık arasında
4-6 aylık arasında
6-9 aylık arasında
9-12 aylık arasında
12-18 aylık arasında
18-24 aylık arasında
Anket Sonuçları
Bebek Sağlığı Bebek hastalıkları ve tedavileri www.annelikbilinci.com/kategoriler/bebegin-sagligi
Hamilelikte Nasıl Beslenmeli? Hamilelikte beslenme önerileri www.annelikbilinci.com/kategoriler/hamilelikte-beslenme
Bebeği Emzirme Emzirme hakkında herşey www.annelikbilinci.com/kategoriler/bebegi-emzirme
Gebelikte Güzelilk Tavsiyeleri Gebelikte güzellik ve bakım önerileri www.annelikbilinci.com/kategoriler/gebelikte-guzellik-ve-bakim